مشخصات موشک سجیل با قابلیت‌های تخریب و سرعت فوق‌العاده، معنای سجیل و حقایق آن
موشک سجیل با قدرت تخریب بالا؛ مشخصات، سرعت و برد موشک بالستیک ایران
موشک سجیل یکی از مهم‌ترین موشک‌های بالستیک میان‌برد کشورمان است که به دلیل بهره‌گیری از پیشران سوخت جامد در هر دو مرحله، برد قابل توجه و قابلیت پرتاب از سکوی متحرک، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های موشکی ایران دارد. این موشک که در ابتدا با نام «عاشورا» شناخته می‌شد، یکی از پروژه‌های طراحی شده برای افزایش آمادگی عملیاتی و کاهش زمان مورد نیاز برای آماده‌سازی موشک‌های بالستیک به شمار می‌رود. توسعه آن، بخشی از تلاش‌های کشورمان برای تقویت توان دفاعی و استراتژیک در حوزه موشکی است.
گزارش‌های منتشر شده در مورد استفاده‌های عملیاتی و دفاعی از این موشک در جریان جنگ ایران و اسرائیل، توجه رسانه‌ها و تحلیل‌گران را به ویژگی‌های فنی، قدرت تخریب و توانایی‌های آن جلب کرده است.
در ادامه، در این بخش از نمناک، مشخصات فنی موشک سجیل، تاریخچه ساخت، سرعت، برد و تفاوت‌های نسخه‌های متفاوت این موشک مورد بررسی قرار می‌گیرد.
موشک سجیل چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
موشک سجیل یک موشک بالستیک زمین‌به‌زمین دومرحله‌ای با سوخت جامد است که در دسته موشک‌های بالستیک میان‌برد (MRBM) قرار می‌گیرد. مهم‌ترین ویژگی فنی آن، بهره‌گیری از موتورهای سوخت جامد در هر دو مرحله پرواز است؛ این موضوع نسبت به موشک‌های سوخت مایع، فرایند آماده‌سازی و شلیک را ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند. چنین طراحی، امکان جابه‌جایی و استقرار سریع در وضعیت‌های مختلف را برای سکوهای پرتاب فراهم می‌سازد.
موشک سجیل به وسیله سکوی پرتاب متحرک جاده‌ای، قابلیت جابه‌جایی و استقرار در مناطق مختلف را دارد و پس از پایان مرحله اول، بخش مربوط به آن از مرحله دوم جدا می‌شود تا ادامه مسیر طی گردد. این ویژگی‌ها، به همراه ترکیب پیشران‌های جامد و ساختار دو مرحله‌ای، اهمیت این سامانه را در استراتژی‌های نظامی ایران برجسته می‌کند.
معنی نام «سجیل» چیست؟
واژه «سجیل» از ریشه لغوی و قرآنی گرفته شده است. در لغت‌نامه‌های فارسی، این واژه معمولاً به معنای سنگ‌گل یا تکه‌ای از گل سخت‌شده و شبیه سنگ تفسیر می‌شود. همچنین، در آیات ۸۲ سوره هود، ۷۴ سوره حجر و ۴ سوره فیل نیز به کار رفته است.
تاریخچه ساخت و توسعه موشک سجیل
توسعه موشک سجیل، بخشی از تلاش‌های ایران برای دستیابی به فناوری ساخت موشک‌های بالستیک دوربرد با سوخت جامد است. در مراحل اولیه، این پروژه با نام «عاشورا» آغاز شد و در نهایت به عنوان موشک سجیل شناخته شد. اولین آزمایش‌های موفق پروازی این موشک در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۷ انجام شد که در آن، مسؤولان نظامی و دفاعی کشور از دستیابی به فناوری ساخت یک موشک بالستیک دومرحله‌ای با سوخت جامد خبر دادند.
در اردیبهشت ۱۳۸۸، آزمایش نمونه ارتقایافته این موشک با نام «سجیل ۲» انجام شد و در سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰، آزمایشات متعددی برای بررسی قابلیت‌های پروازی، سامانه‌های هدایت و ناوبری انجام گرفت.
مشخصات فنی موشک سجیل
بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط منابع تخصصی حوزه موشکی، موشک سجیل در گروه موشک‌های بالستیک میان‌برد سنگین قرار می‌گیرد. هرچند جزئیات فنی آن در منابع مختلف ممکن است تفاوت‌هایی داشته باشد.
مهم‌ترین مشخصات اعلام‌شده این موشک عبارت‌اند از:
- نوع موشک: بالستیک زمین‌به‌زمین میان‌برد
- ساختار پروازی: دومرحله‌ای با جدایش مراحل
- نوع سوخت: جامد در هر دو مرحله
- برد احتمالی: حدود ۲۰۰۰ کیلومتر
- طول: بین ۱۷.۵ تا ۱۸ متر
- قطر بدنه: تقریبا ۱.۲۵ متر
- وزن در زمان پرتاب: حدود ۲۳.۶ تن
- وزن محموله: بسته به نوع پیکربندی، معمولاً در حدود ۷۰۰ کیلوگرم برآورد شده است
- پرتابگر: سکوی متحرک جاده‌ای
- سرجنگی: متعارف، با تمرکز بر انفجار شدیدالانفجار در نمونه‌های مرسوم
اهمیت سوخت جامد در موشک سجیل
یکی از تفاوت‌های قابل توجه بین موشک سجیل و سایر موشک‌های نظیر شهاب ۳، بهره‌گیری از سوخت جامد است. در موشک‌های سوخت مایع، پس از سوخت‌گیری، فرآیند آماده‌سازی برای پرتاب نیازمند زمان بیشتری است، در حالی که سوخت جامد در موتورهای موشک از پیش قرار دارد و نیاز به سوخت‌گیری مجدد در محل پرتاب ندارد.
این ویژگی‌ها، چند مزیت اصلی به دنبال دارد:
- کاهش زمان لازم برای آماده‌سازی و شلیک
- سهولت در جابه‌جایی و استقرار سریع در مناطق مختلف
- امکان استفاده از پرتابگرهای متحرک و انعطاف‌پذیری بیشتر در عملیات
- کاهش مدت زمان پیش‌پلان‌سازی و حضور در وضعیت آماده‌باش
به دلیل همین ویژگی‌ها، بهره‌گیری از سوخت جامد، بخش جدایی‌ناپذیر از طراحی و توسعه موشک سجیل محسوب می‌شود و نقش مهمی در ارتقاء انعطاف‌پذیری و کارآمدی عملیاتی سامانه دارد.
سرعت موشک سجیل چقدر است؟
سرعت موشک سجیل در حین مراحل مختلف پرواز ثابت نیست و بسته به شرایط مسیر و مرحله پروازی، متفاوت است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، سرعت این موشک در هنگام ورود مجدد به جو و در مرحله پایانی، حدود ۱۱ تا ۱۳ ماخ برآورد شده است. این، معادل تقریبی ۳۶۰۰ تا ۴۳۰۰ متر بر ثانیه است؛ هرچند باید توجه کرد که این ارقام مربوط به مرحله نهایی و نزدیک به هدف هستند و نمی‌توان آن‌ها را برای تمامی مراحل پرواز به کار برد.
عبور از این سرعت بالا در مرحله پایانی، همراه با مسیر پروازی و طراحی سرجنگی، می‌تواند سامانه‌های دفاعی دشمن را در برابر رهگیری و شناسایی موشک، به دشواری بیندازد.
قدرت تخریب موشک سجیل چقدر است؟
قدرت تخریب موشک سجیل به نوع سرجنگی، مواد انفجاری و وزن محموله بستگی دارد. در منابع و گزارش‌های مختلف، برای سرجنگی‌های متعارف، ظرفیت انفجاری در حدود چندصد کیلوگرم ذکر شده است.
بر پایه اطلاعات منتشر شده، وزن مواد انفجاری سرجنگی حدود ۵۰۰ کیلوگرم عنوان شده، و در منابع خارجه، ظرفیت حمل محموله‌های در حدود ۷۰۰ کیلوگرم برای این موشک گزارش شده است. تفاوت این اعداد به دلیل تفاوت در دسته‌بندی و نوع سرجنگی است؛ زیرا وزن کل محموله با وزن مواد انفجاری خالص یکنواخت نیست و نتیجه‌گیری درباره قدرت تخریب تنها بر اساس وزن صرف مواد انفجاری نمی‌تواند کامل باشد. عوامل دیگری نظیر محل اصابت و شرایط محیطی، در میزان خسارت وارد آمده تأثیرگذار است.
در خرداد ۱۴۰۴، موشک سجیل به کجا اصابت کرده است؟
با توجه به خبرهای منتشر شده، در خرداد ۱۴۰۴، ایران در حملات موشکی به رژیم صهیونیستی از موشک سجیل استفاده کرده است. خبرگزاری عکش نوته در تاریخ ۲۸ خرداد همان سال، گزارشی درباره این موضوع منتشر کرد که نشان می‌داد ایران در موج دوازدهم حملات، از موشک سجیل بهره برده است. گرچه در جریان این حملات، بخش‌هایی از سرزمین اسرائیل دچار خسارت شدند، اما درباره اینکه کدام هدف خاص با چه نوع موشکی مورد اصابت قرار گرفته، باید شواهد مستقلی ارائه شود، و قطعی نمی‌توان در رابطه با نوع موشک استفاده شده اظهار نظر کرد.
