جمع‌آوری کارت سوخت در ۱۲ استان و تأثیر آن بر بنزین آزاد
پایان جمع‌آوری کارت سوخت در ۱۲ استان و تاثیر آن بر توزیع بنزین آزاد و سهمیه‌های رانندگان
بخش‌های مختلف کشور در حال حاضر شاهد اجرای طرح جمع‌آوری کارت سوخت در جایگاه‌ها است که این روند، اکنون در ۱۲ استان به مرحله اجرا رسیده است. در این زمینه، نگرانی‌هایی درباره نحوه تامین بنزین آزاد و سهمیه‌های سوخت رانندگان در پی این تغییرات شکل گرفته است. در این طرح، استفاده از کارت‌های اضطراری محدوده شده است و رانندگان باید بیشتر از گذشته از کارت سوخت شخصی خود بهره ببرند.
محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در تاریخ ۲۱ آبان ۱۴۰۵، با اشاره به قاچاق روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر سوخت در کشور، بر نقش کارت‌های آزاد جایگاه‌ها در این مشکل اشاره کرد و خبر داد که روند جمع‌آوری این کارت‌ها همچنان ادامه خواهد داشت.
با وجود این، جمع‌آوری کارت‌های جایگاه‌داران به معنی حذف کامل امکان سوخت‌گیری اضطراری نیست و مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی بر ضرورت تلاش برای تامین سوخت مورد نیاز مسافران و خودروهای عبوری در جایگاه‌های منتخب تاکید کرده‌اند.
در کدام استان‌ها جمع‌آوری کارت سوخت جایگاه‌ها انجام شده است؟
بر اساس اعلام مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، طرح جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌ها ابتدا به‌صورت آزمایشی در استان کرمان شروع شده و پس از آن، به سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی گسترش یافته است. از ابتدای آبان ۱۴۰۵، هشت استان دیگر از جمله هرمزگان، یزد، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، اردبیل و کردستان نیز به این طرح ملحق شدند و تعداد استان‌های مشمول به ۱۱ رسید.
با این حال، معاون اجرایی رئیس‌جمهور اخیراً از جمع‌آوری کارت سوخت در ۱۲ استان خبر داده است. در کنار این، سخنگوی شرکت ملی پخش همچنین نام استان بوشهر را در میان مناطق تحت پوشش قرار داده است.
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، تأکید کرده است که مدیران استان‌های مشمول باید تدابیر لازم را برای جلوگیری از اختلال در فرآیند سوخت‌رسانی، به‌ویژه برای مسافران و خودروهای غیربومی، اتخاذ کنند.
در استان تهران، بر خلاف سایر استان‌ها، تمرکز بر شناسه‌دار کردن فرآیند سوخت‌گیری است و مسئولان شرکت ملی پخش اعلام کرده‌اند که فعلاً برنامه‌ای برای جمع‌آوری کارت‌های اضطراری در پایتخت ندارند.
تأثیر جمع‌آوری کارت سوخت بر سهمیه‌بندی بنزین خودروها
یکی از سوالات مهم رانندگان پس از خبر جمع‌آوری کارت سوخت جایگاه‌ها، نگرانی درباره چگونگی ادامه دریافت بنزین پس از پایان سهمیه‌های معمول است. بر اساس برنامه‌ریزی اعلام شده، خودروهای مشمول طرح، علاوه بر سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان، از سهمیه سوم ۵۰ لیتری با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان نیز بهره‌مند می‌شوند.
به این معنا، رانندگانی که قبلاً سهمیه‌های خود را مصرف کرده‌اند، قادر خواهند بود از سهمیه سوم کارت خود برای تامین بنزین استفاده کنند. این تغییر، اتخاذ تفاوتی در نوع دسترسی به بنزین دارد؛ بخش بیشتری از فرآیند سوخت‌گیری از کارت جایگاه به سمت کارت شخصی رانندگان منتقل شده است. بنابراین، همراه داشتن کارت سوخت در سفرهای بین‌شهری اهمیت بیشتری یافته است.
دلایل حذف کارت سوخت جایگاه‌داران در سال ۱۴۰۵ چه بوده است؟
مقابله با قاچاق سوخت و جلوگیری از عرضه غیرمجاز از مهم‌ترین دلایل حذف کارت سوخت جایگاه‌داران در سال جاری است. محمدجعفر قائم‌پناه، برآورد قاچاق روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر سوخت در کشور را مطرح کرده و این میزان قاچاق را بخشی از سوخت‌های جمع‌آوری شده در مناطق مختلف و همچنین انتقال بخشی از آن به کشورهای همسایه و مرزها دانسته است.
او تاکید کرده است که تفاوت قیمت قابل توجه سوخت در داخل کشور و کشورهای همجوار، انگیزه اقتصادی زیادی برای قاچاق ایجاد می‌کند. هرچند، رقم ۳۰ میلیون لیتر، برآورد کلی است و نمی‌توان تنها از طریق کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، تمامی این مقدار قاچاق را توضیح داد.
مسئولان حوزه سوخت همچنین کاهش مصرف ناعادی، کنترل عرضه خارج از شبکه و ترویج استفاده از کارت‌های شخصی را از اهداف اصلی این طرح عنوان کرده‌اند.
آیا جمع‌آوری کارت سوخت باعث طولانی شدن صف‌های بنزین می‌شود؟
یکی دیگر از نگرانی‌ها درباره اجرای این طرح، احتمال سخت‌تر شدن فرآیند سوخت‌گیری برای رانندگانی است که کارت شخصی ندارند یا قصد سفر به استان‌های دیگر را دارند. شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده است که در مناطق تحت تاثیر، باید امکان دسترسی به کارت سوخت اضطراری در جایگاه‌های منتخب برقرار باشد.
همچنین، مسئولان از کاهش حدود ۱۴ درصدی مصرف بنزین در استان کرمان پس از اجرای آزمایش این طرح خبر داده‌اند و از کاهش صف‌های طولانی در برخی جایگاه‌ها سخن گفته‌اند. با این حال، برای ارزیابی دقیق تاثیرات این تغییرات در دیگر استان‌ها، نیاز به آمارهای رسمی درباره مدت زمان انتظار، میزان مصرف و تعداد کارت‌های اضطراری باقی‌مانده است.
وضعیت رانندگانی که کارت سوخت خود را گم کرده‌اند، همچنین متقاضیان کارت المثنی و خودروهای عبوری در مناطق مشمول، نیازمند اطلاع‌رسانی جامع و شفاف است.
آیا در مشهد و خراسان رضوی اجرای جمع‌آوری کارت‌های سوخت ادامه دارد؟
در سال ۱۴۰۵، استان خراسان رضوی و شهر مشهد نیز از محدودیت‌های مربوط به کارت‌های آزاد بهره‌مند شده‌اند. با این حال، در برخی جایگاه‌های مسیرهای منتهی به مشهد و راه‌های پرتردد زائران، همچنان کارت‌های اضطراری قابل دسترسی و در دسترس هستند.
بنابراین، حذف کارت سوخت جایگاه‌داران در مشهد به معنای جمع‌آوری تمامی کارت‌های آزاد در این شهر نیست و رانندگان باید در سفرهای خود، حتماً کارت سوخت شخصی خود را همراه داشته باشند.
تکلیف مسافران و رانندگان بدون کارت سوخت چیست؟
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش، اولویت در توزیع سوخت در استان‌های تحت پوشش، استفاده از کارت سوخت شخصی است. با این حال، در برخی جایگاه‌های منتخب، امکان سوخت‌گیری اضطراری هنوز برقرار است.
رانندگان باید پیش از سفر اطیمنان حاصل کنند که کارت سوخت خود را به همراه دارند و از جایگاه‌هایی اطلاعت کسب کنند که خدمات اضطراری نیز ارائه می‌دهند. این موضوع برای رانندگان حمل‌ونقل عمومی و خودروهای پیمایش بالا اهمیت ویژه‌ای دارد. مسئولان این شرکت همچنین از طراحی سامانه‌ای خبر داده‌اند که سهمیه بنزین رانندگان تاکسی‌های اینترنتی بر اساس پیمایش آنها اختصاص می‌یابد.
همچنین، معاون اجرایی رئیس‌جمهور اعلام کرده است که برای گروه‌هایی چون معلمان، صیادان و کادر درمان، سهمیه‌های جبرانی در نظر گرفته شده است. جزئیات این تخصیص‌ها باید از مراجع ذی‌ربط اعلام شود.
نحوه ثبت درخواست کارت سوخت با تلفن همراه چگونه است؟
افرادی که کارت سوخت ندارند یا کارت خود را گم کرده‌اند، می‌توانند با مراجعه به سامانه خدمات کارت هوشمند سوخت، درخواست کارت جدید یا المثنی خود را ثبت کنند. این فرآیند از طریق مرورگر تلفن همراه و وارد کردن آدرس fcs.niopdc.ir امکان‌پذیر است. پس از احراز هویت در سامانه، متقاضیان می‌توانند اطلاعات خودرو را وارد و درخواست خود را نهایی کنند.
با توجه به محدودیت‌های جاری در ارائه کارت‌های اضطراری، به مالکان خودروهای بدون کارت سوخت توصیه می‌شود که در کوتاه‌ترین زمان، ثبت‌نام خود را انجام دهند تا در سفرهای آتی دچار مشکل نشوند.
آیا روند جمع‌آوری کارت سوخت در سایر استان‌ها ادامه می‌یابد؟
اظهارات اخیر معاون اجرایی رئیس‌جمهور نشان می‌دهد که سیاست جمع‌آوری کارت سوخت همچنان در اولویت قرار دارد و قصد دولت بر آن است که این روند طی هفته‌های آینده، به صورت مرحله‌ای در سایر استان‌ها ادامه پیدا کند. هرچند، زمان‌بندی دقیق اجرایی این طرح در استان‌های بعدی هنوز اعلام نشده است.
آنچه در حال حاضر اهمیت دارد، اطلاع‌رسانی مناسب درباره چگونگی تامین بنزین پس از اتمام سهمیه‌های معمول، وضعیت کارت‌های اضطراری و دسترسی عمومی به جایگاه‌های ارائه‌دهنده خدمات جایگزین است. اجرای موفق این طرح نه تنها در کاهش قاچاق و مصرف بی‌رویه تاثیرگذار است، بلکه باید سبب حفظ دسترسی آسان رانندگان به سوخت و جلوگیری از اختلال در فرآیندهای سوخت‌گیری باشد. تنها در این صورت، اجرای صحیح این سیاست می‌تواند به اهداف مورد نظر دست یابد.