سوسن تسلیمی؛ بیوگرافی، عکسها و روایت مهاجرت از ایران
از صحنه تئاتر تا مهاجرت؛ بیوگرافی و عکسهای سوسن تسلیمی
وقتی صحبت از سوسن تسلیمی میشود، از بازیگری حرف میزنیم که «سبک» داشت. او فراتر از کلیشههای زیبایی، با جانبخشی به نقشها، استانداردهای بازیگری را در ایران چند پله ارتقا داد. بیایید مسیر پرفراز و نشیب زندگی او، از رشت تا استکهلم را مرور کنیم.
ریشه در هنر؛ دختری از گیلان
سوسن تسلیمی در ۱۸ بهمن ۱۳۲۸ در رشت و در خانوادهای کاملاً هنری متولد شد. پدرش خسرو تسلیمی، مدیر تولید و تهیهکننده باسابقه و مادرش منیر آخوندنیا، بازیگر تئاتر بود. برادرش سیروس نیز بعدها از چهرههای فعال سینما شد. سوسن در چنین فضایی رشد کرد و از همان کودکی با جادوی صحنه آشنا شد.
ورود به عرصه حرفهای؛ دوران طلایی دانشگاه
او فعالیت جدی خود را از ۲۲ سالگی آغاز کرد و در دانشکده هنرهای زیبا با بزرگانی چون داریوش فرهنگ، مهدی هاشمی و بهرام بیضایی هممسیر شد. این دوران، پیریزیِ تفکر هنری او بود که بعدها منجر به خلق ماندگارترین نقشهای تاریخ سینمای ایران گشت.
نخستین فیلم و آغاز ممنوعیتها
در سال ۱۳۵۷، سوسن تسلیمی با فیلم «چریکه تارا» به کارگردانی بهرام بیضایی وارد سینما شد. این فیلم نه تنها اولین فیلم توقیفشده بعد از انقلاب بود، بلکه اولین اثر ایرانی بود که راهی جشنواره «کن» شد. بازی تسلیمی در نقش زنی مقتدر، جهانیان را شگفتزده کرد، هرچند مخاطب ایرانی به دلیل توقیف، از دیدن آن محروم ماند.
سربداران؛ وقتی ایران سوسن را شناخت
اگرچه سینما با او بیمهری کرد، اما تلویزیون و سریال «سربداران» باعث شد سوسن تسلیمی به چهرهای محبوب و شناختهشده تبدیل شود. نقش «فاطمه» در این سریال، تصویری از یک زن مقتدر و تاثیرگذار بود که تا آن زمان در مدیوم تلویزیون سابقه نداشت.
«باشو غریبه کوچک»؛ شاهکاری که دیر دیده شد
ایده ساخت فیلم «باشو غریبه کوچک» را خود سوسن تسلیمی به بیضایی داد. او در این فیلم با بازی در نقش «نایی جان»، زنی شمالی که پسری جنگزده از جنوب را پناه میدهد، یکی از درخشانترین بازیهای تاریخ سینما را ارائه داد. اما این فیلم هم به مدت ۵ سال توقیف شد و زمانی اکران گشت که سوسن دیگر در ایران نبود.
سوسن تسلیمی درباره زیبایی میگوید: «من زیبایی استاندارد ندارم، اما وقتی بازی میکنم، تمام تلاشم این است که به نقش زندگی ببخشم. زیباییِ من در حضورِ زنده و پرقدرت روی صحنه نهفته است.»
مهاجرت به سوئد؛ تولد دوباره یک ستاره
در سال ۱۳۶۶، محدودیتهای کاری باعث شد سوسن تسلیمی ایران را به مقصد سوئد ترک کند. او در ابتدا با چالش زبان و غریبگی در محیط جدید روبرو بود، اما نبوغ او سدها را شکست. اجرای تکنفره نمایش «مدهآ»، جامعه هنری سوئد را تکان داد و جایزه بهترین بازیگر سال تئاتر سوئد را برای او به ارمغان آورد.
فعالیتهای مدیریتی و آموزشی در سوئد
تسلیمی در سوئد تنها به بازیگری بسنده نکرد:
کارگردانی: او چندین سریال و فیلم سینمایی برای تلویزیون سوئد ساخت.
مدیریت فرهنگی: عضو هیئت مدیره انستیتو فیلم سوئد و مشاور وزارت فرهنگ این کشور شد.
تدریس: در حال حاضر او یکی از اساتید برجسته بازیگری در مدرسه عالی بازیگری استکهلم است.
زندگی شخصی؛ جدایی و شروعی تازه
سوسن تسلیمی در سال ۱۳۴۷ با داریوش فرهنگ ازدواج کرد. حاصل این زندگی دختری به نام «توکا» است که اکنون گرافیست موفقی در سوئد است. این زوج با مهاجرت سوسن، از هم جدا شدند. تسلیمی بعدها در سوئد با «پیتر میلتسی» ازدواج کرد و زندگی آرامی را در کنار فعالیتهای هنریاش ادامه داد.
دانستنیهای جذاب درباره عمو سوسن
اولین کارگردان زن ایرانی در سوئد: او راه را برای بسیاری از هنرمندان مهاجر در اروپا باز کرد.
تسلط سریع بر زبان: او در مدت کوتاهی زبان سختِ سوئدی را چنان آموخت که توانست به این زبان روی صحنه اجرا کند.
اعتقاد به معنویت: او خود را فردی معنوی میداند و معتقد است هنر باید ریشهای عمیق در روح داشته باشد.
کلام آخر؛ میراثی که زنده است
سوسن تسلیمی نماد مقاومت هنری است. او ثابت کرد که هنرمند واقعی حتی اگر از سرزمینش دور افتد، ریشههایش را در هنر میدواند و در هر خاکی جوانه میزند. او هنوز هم برای بازیگران زن ایرانی، یک الگوی تمامعیار از قدرت، استقلال و نبوغ است.